Đầu chương Trang trước Trang tiếp Cuối chương Thoát
Thời gian đọc: 0
Nuôi Dạy Bé Trai Từ 0 - 6 Tuổi

NUÔI DẠY BÉ TRAI TỪ 0-6 TUỔI

Nhà xuất bản Lao động

Website: www.nxblaodong.com.vn

Fax: (024) 3851 5381

175 Giảng Võ - Đống Đa - Hà Nội

Tel: (024) 3851 5380

Công ty Cổ phần Sách Thái Hà

119 C5 Tô Hiệu - Cầu Giấy - Hà Nội

Tel: (024) 3793 0480

Fax: (024) 6287 3238

Website: www.thaihabooks.com

Chịu trách nhiệm xuất bản:

Giám đốc - Tổng biên tập Võ Thị Kim Thanh

Biên tập: Lê Thị Hằng Trình bày: Vi Xuân

Sửa bản in: Suloxanh Thiết kế bìa: Ngọc Mai

1

OTOKONOKO NO ISSHO O KIMERU 0SAI KARA 6SAI MADE NO

SODATEKATA

© 2012 Erika Takeuchi

First published in Japan in 2012 by KADOKAWA

CORPORATION, Tokyo. Vietnamese translation rights

arranged with KADOKAWA CORPORATION, Tokyo through

Tuttle - Mori Agency, Inc., Tokyo.

Bản quyền tiếng Việt © 2018, Công ty Cổ phần Sách

Thái Hà

Cuốn sách được xuất bản theo hợp đồng bản quyền

giữa KADOKAWA và Công ty Cổ phần Sách Thái Hà thông

qua Đại lý Tuttle - Mori

Không phần nào trong cuốn sách này được sao chép

hoặc chuyển sang bất cứ dạng thức hoặc phương tiện

nào, dù là điện tử, in ấn, ghi âm hay bất cứ hệ

2

thống phục hồi và lưu trữ thông tin nào nếu không

có sự cho phép bằng văn bản của Công ty Cổ phần

Sách Thái Hà.

Biên mục trên xuất bản phẩm của Thư viện Quốc gia

Việt Nam

Erika Takeuchi

Nuôi dạy bé trai : Từ 0 - 6 tuổi / Erika Takeuchi

; La Minh Nhật dịch.

H. : Lao động ; Công ty Sách Thái Hà, 2018. -

216tr. ; 19cm. - (Tủ sách V - Parents)

Tên sách tiếng Nhật: 男の子の一生を決める 0歳から6歳までの育て方

ISBN: 978-604-59-9512-9

Giáo dục gia đình 2. Nuôi dạy con 3. Trẻ em trai

649.123 - dc23

LDF0195p-CIP

3

In 2.000 cuốn, khổ 13 x 19cm tại Công ty Cổ phần

In Hà Nội. Địa chỉ: Lô 6B CN5 Cụm CN Ngọc Hồi,

Thanh Trì, Hà Nội. Số đăng kí KHXB:

651-2018/CXBIPH/18-32/LĐ. Quyết định xuất bản số:

163/QĐ-NXBLĐ cấp ngày 13/03/2018. In xong và nộp

lưu chiểu năm 2018.

Ai Terasaki

Lời nói đầu

Những điều cốt lõi mà mẹ không biết khi nuôi dạy

bé trai là gì?

Nuôi dạy bé trai từ 0 - 6 tuổi

Gần đây những trẻ đã tốt nghiệp cấp 3, đại học nói

rằng: “Con không biết mình muốn làm gì” và suốt

ngày ru rú trong nhà đang tăng lên. Đối với chính

bản thân những đứa trẻ đó và cha mẹ của chúng thì

4

đây là một hoàn cảnh thực sự khó khăn.

Trong bối cảnh xã hội thay đổi một cách chóng mặt,

thông tin về giáo dục con cái tràn ngập, thì nỗi

bất an của các bậc phụ huynh cũng trở nên thường

trực hơn, chẳng hạn như: “Không biết con mình có ổn

không nhỉ?” “Cứ tiếp tục theo cách nuôi dạy này

liệu có được không nhỉ?” Bố mẹ nào cũng mong muốn

con mình khỏe mạnh, tươi vui, thân thiện với mọi

người, vui đến trường, lên lớp, rồi thật mạnh mẽ

bước vào đời, trở thành người hữu dụng và cống hiến

cho xã hội.

Vậy thì làm thế nào để có thể nuôi dưỡng bé trai

không dựa dẫm ỷ lại vào bố mẹ, mạnh mẽ, tự tin bay

xa khi trưởng thành?

Kết quả quan sát 12 nghìn trẻ em

5

Nuôi dạy bé trai từ 0 - 6 tuổi

Tôi đã nghiên cứu về sự trưởng thành của trẻ em

trong suốt gần 20 năm nay.

Bằng việc quan sát sự trưởng thành của 12 nghìn bé

ở nhiều độ tuổi khác nhau, cũng như đọc rất nhiều

tài liệu và tiến hành nhiều nghiên cứu trường hợp,

tôi đã hiểu ra được điều gì đóng vai trò quan trọng

đối với sự trưởng thành của bé trai.

Hơn nữa, bản thân cũng đang nuôi dạy 2 con trai,

tôi đã nhận ra những điều như sau:

Bé trai và bé gái có những tính cách khác nhau.

Nếu mẹ biết cách chăm sóc và giáo dục bé phù hợp

với chính bản thân bé thì cả hai mẹ con không những

không vất vả mà năng lực của bé cũng được phát

triển và nâng cao đều đặn.

6

Vậy thì, những điểm cần chú ý của việc nuôi dạy

một bé trai là gì?

Đó là...

6 7

Bạn có đang nói:

“không được!”

quá nhiều với bé trai

không?

Nuôi dạy bé trai từ 0 - 6 tuổi

Hãy chú ý: “Bạn có đang cấm đoán con quá không?”

Tại sao bạn lại hành động như thế này nhỉ?

Có rất nhiều hành động của bé trai mà mẹ thì không

tài nào hiểu được, ví dụ như lấy đũa gõ vào các đồ

vật trong nhà, hay thử nhảy từ những chỗ cao xuống

chẳng hạn. Ắt hẳn có nhiều bà mẹ thấy sốt ruột

7

không yên, nên buột miệng mắng ngay: “Không được

làm thế!”.

Thế nhưng, hãy thử đặt mình vào địa vị các bé

trai, cố gắng hạn chế nói: “không được làm thế!” và

để cho bé làm. Thêm vào đó, việc để cho bé trải

nghiệm sự thất bại cũng quan trọng. Hãy tôn trọng

tối đa những điều bé muốn làm. Khả năng học hỏi của

bé trai được nuôi dưỡng bởi “hứng thú”. Nếu làm

thui chột mầm non hứng thú này của bé, thì khi lớn

lên, trước khi bắt tay thực hiện việc gì bé sẽ luôn

nói kiểu tiêu cực như: “Có làm thì đằng nào cũng

thất bại mà thôi”, “Việc đấy với mình là không

thể”. Và bé sẽ trở thành một thành viên trong xã

hội, nhưng lại không có khả năng kiên nhẫn hay

thích ứng, cũng có trường hợp thì lại tự tách mình

8

ra khỏi xã hội.

Các bé trai lý giải tính chất của sự vật thông qua

những trải nghiệm thất bại. Hãy để bé thất bại

thật nhiều.

Nuôi dạy bé trai từ 0 - 6 tuổi

Hứng thú là cảm giác được nuôi dưỡng nhờ thực hiện

lặp lại những điều mà bản thân có hứng thú. Điều

quan trọng là dù thế nào mẹ cũng hãy cho bé làm

thật nhiều những việc bé muốn. Hiện tại mẹ sẽ chưa

thể nhìn thấy kết quả ngay, nhưng nhờ thử nghiệm

làm nhiều thứ mà bé sẽ được trang bị nhiều kỹ năng

cần thiết khi trưởng thành.

Ngoài ra có nhiều bé trai sẽ không nắm bắt được

tính chất của sự vật sự việc cho đến khi bé thất

bại. Trước hết, bé sẽ làm thử, nếu thất bại bé sẽ

9

hiểu rằng, cái này là không được, cái này là đau

này. Nếu ngay từ đầu bé không làm gì cả thì sẽ

không thất bại, nhưng nếu vậy thì khi lớn lên một

chút nữa, bé sẽ không thể lường trước được những

nguy hiểm, nên gặp nhiều khó khăn.

Có thể lấy ví dụ về vấn đề trên như sau. Mẹ lỡ cấm

bé lúc 2, 3 tuổi nhảy từ những chỗ hơi cao một

chút xuống, thì khi lên bậc tiểu học, bé sẽ dễ té

ngã và chấn thương nếu học môn nhảy ngựa.

Do vậy, hãy để bé trải nghiệm để nuôi dưỡng cảm

giác hứng thú ở bé. Đây là điều quan trọng đối với

một bé trai.

Nhìn có vẻ như các cột mốc phát triển chậm hơn các

bé gái. Sau này các bé trai sẽ bắt kịp.

Nuôi dạy bé trai từ 0 - 6 tuổi

10

“Bé gái nhà bên bằng tuổi con trai mình, mà đã nói

rất giỏi rồi...”

“Con trai của tôi không nghe lời một chút nào,

nhưng cô bé Risa ở trường mầm non của cháu thì đã

chỉn chu như học sinh tiểu học vậy đó.”

Bạn có đang so sánh giữa bé trai và bé gái để rồi

nôn nóng hay buồn phiền không?

Các bé trai thường khó tuân theo mệnh lệnh hay

hướng dẫn của người khác. Trong khi các bé gái lại

luôn lắng nghe điều người khác nói, lý giải sự việc

rồi mới hành động. Mẹ hay thấy bé trai lặp đi lặp

lại những hành động có vẻ như vô nghĩa, rồi vừa mới

tập trung thì đã chán ngay, chuyển qua làm việc

khác. Vì thế, mẹ sẽ cảm thấy có vẻ như bé gái phát

triển trên tất cả các phương diện sớm hơn bé trai.

11

Tuy nhiên, bố mẹ đừng lo lắng. Bé trai trưởng thành

chậm rãi nhưng sẽ bắt kịp bé gái lúc 12 tuổi.

Sự bướng bỉnh của bé trai là nền móng cho việc

thích ứng với nhiều hoàn cảnh ngoài xã hội. Đừng

kìm hãm chồi non ấy.

Nuôi dạy bé trai từ 0 - 6 tuổi

Từ 0 - 6 tuổi là giai đoạn mà bé trai sẽ tích lũy

năng lượng cho việc học hỏi. Dù chậm hơn các bé gái

một chút nhưng các bé sẽ dần đạt được thành quả.

Trước hết thì tự mình thử nghiệm, tìm tòi những

việc thấy hứng thú. Sau khi ra xã hội, lúc đối mặt

với những sự việc chưa được học ở trường thì khả

năng này sẽ được phát huy.

Bé trai không hay hỏi người khác để học cách làm

như bé gái, mà tự lực tìm ra cách giải quyết nhờ

12

lặp đi lặp lại chuỗi thử nghiệm và thất bại. Việc

nuôi dưỡng tinh thần mạo hiểm này cho các bé trai

là vô cùng quan trọng. Ngược lại năng lực giao tiếp

để hỏi người khác việc mình không hiểu ở bé gái

phát triển tốt hơn, nên bé trai phải tự sức mình

nâng cao khả năng giải quyết vấn đề.

Trong thời kì này, những bé có chồi non hứng thú

bị kìm hãm, tức bị giới hạn hành vi của bản thân

bởi những câu “Không được làm thế” của bố mẹ sẽ trở

thành những đứa bé ít có tính hiếu kì, có xu hướng

không ham học hỏi, làm gì cũng có vẻ chán chường

hay chỉ làm những gì bị bắt ép mà thôi.

Khi bé trai được 2 tuổi, 4 tuổi, 5 tuổi thì bố mẹ

tốn nhiều công sức để dạy dỗ, nhưng bố mẹ chỉ cần

cố gắng thời kì này thì việc nuôi dạy về sau sẽ

13

nhàn hơn rất nhiều!!!

Nuôi dạy bé trai từ 0 - 6 tuổi

Vào lúc 2 tuổi, 4 tuổi, 5 tuổi, các bé trai làm bố

mẹ thực sự rất vất vả. Trong giai đoạn từ lúc tròn

1 tuổi đến 2 tuổi thì nói gì cũng: “Không, không”.

Đây là thời kì phản kháng đầu tiên, cái tôi bắt

đầu hình thành. Tiếp theo nữa là từ 3 đến khoảng 4

tuổi, tinh thần tự lập đã trở nên mạnh mẽ hơn. Việc

gì muốn thì đòi tự mình làm cho bằng được, nên

việc gì cũng “Để con làm”, “Để con, để con”. Những

bà mẹ không có thời gian thường thở dài vì phải chờ

đợi lâu. Từ 4 đến 5 tuổi thì biểu hiện ích kỷ của

bé gia tăng. Sẽ có lúc bé ăn vạ ầm ĩ ở cửa hàng:

“Mua đồ chơi cho con!”.

Thế nhưng, đây là thời kì mà mẹ cần thực sự nỗ

14

lực. Nếu mẹ có thể xử trí phù hợp với từng độ tuổi,

nuôi dưỡng tính hiếu kì, hướng dẫn làm sao để bé

có tinh thần tự lập và trách nhiệm, có thể kiểm

soát cảm xúc của mình, thì việc nuôi dạy bé sau đó

sẽ trở nên nhàn hơn rất nhiều. Kết quả là bé sẽ có

thể tự mình làm những việc của mình, có thể tự mình

kiểm soát được sự ích kỷ của chính bản thân.

Nếu giáo dục bé thật cẩn thận về tinh thần tự lập

trong thời kì này thì bé sẽ trở thành một đứa bé

mạnh mẽ, có khả năng kiềm chế tốt và biết quan tâm

đến người khác. Những đứa bé như thế này luôn có

mục tiêu của mình, dù có gặp phải vấn đề cũng cố

gắng tự mình vượt qua.

Khả năng học hỏi và khả năng tồn tại trong xã hội

là hai yếu tố xây dựng kĩ năng sống.

15

Khả

năng tồn

Khả năng

tại trong

học hỏi

xã hội

Nuôi dạy bé trai từ 0 - 6 tuổi

Điều quan trọng đối với bé trai là khả năng học

hỏi và khả năng tồn tại trong xã hội, ví dụ như khả

năng học hỏi là cơ sở nền tảng cho việc con người

muốn tồn tại thì phải đọc sách, thu thập thông tin,

thực hiện những công việc phù hợp với yêu cầu.

Khả năng tồn tại trong xã hội chính là cách đối

nhân xử thế hay những điều “không được học ở

trường”.Những đứa bé có cả khả năng học hỏi và khả

16

năng tồn tại trong xã hội thì khi trở thành người

lớn sẽ phát huy khả năng cống hiến cho xã hội. Bé

có thể tự cảm nhận được niềm vui khi bản thân trở

nên có ích với một ai đó, sẽ tự mình học hỏi, đương

đầu với thử thách.

Để nuôi dạy một đứa bé trở thành người có cảm hứng

với bất cứ việc gì, biết tập trung, phát huy được

khả năng của bản thân thì trước tiên việc nuôi

dưỡng khả năng học hỏi là quan trọng. Bởi vì thông

qua việc thực hiện và trải nghiệm thì những điều mà

mình có hứng thú, bé sẽ được trang bị khả năng lý

giải sự vật, sự việc.

Tính hiếu kỳ

Khả năng

Khả năng

17

học tập

Hứng thú

tập trung

Tính

tự lập

Biết

Khả năng

quan tâm

tồn tại trong

Sức chịu

xã hội

đựng

Sự tự tin

Khả năng học hỏi lẫn khả năng

tồn tại trong xã hội đều

18

quan trọng nhé!

Nuôi dạy bé trai từ 0 - 6 tuổi

Nói một cách cụ thể, khả năng học hỏi là “tính

hiếu kì – hứng thú – khả năng tập trung”. Khả năng

này chủ yếu được lĩnh hội trong giai đoạn trẻ từ 0

đến 2 tuổi. Nếu bé được đặt trong một môi trường

sống ổn định ở một mức độ nào đó thì sẽ tìm kiếm

một cuộc sống tốt hơn nữa, bắt đầu thể hiện sự hứng

thú của mình với rất nhiều thứ khác nhau. Đây là

tính hiếu kì.

Sau đó, bé sẽ chuyển sang hành động nhằm xác thực

xem việc đó hay điều đó là gì. Hành vi bỏ vào miệng

hay gõ vào đồ vật,... chính là như vậy. Việc gì

cũng làm thử sẽ nuôi dưỡng hứng thú của bé.

Thông qua quá trình lý giải xem mục đích của sự

19

vật, sự việc là gì sẽ nuôi dưỡng khả năng tập

trung. Hãy cho phép bé làm điều bé muốn ở mức tối

đa có thể, nhờ vậy mới có cơ hội nuôi dưỡng khả

năng tập trung được. Tính hiếu kì, hứng thú, khả

năng tập trung sẽ trở thành nền móng cho khả năng

học hỏi của bé.

Ba đức tính này sẽ làm cho bé có thêm nhiều hứng

thú khác, rồi lại thử nghiệm để hiểu kĩ càng hơn

nữa. Việc lặp đi lặp lại này được gọi là “chu kì

học hỏi”, là điều cần thiết nhất để nâng cao năng

lực của bé.

Những đứa bé biết được niềm vui của việc học hỏi

sẽ có xu hướng thực hành những việc đã học trong

khi tiếp xúc với người khác hay trong xã hội. Bé sẽ

xác định được

20

mục tiêu cần hướng tới để tiến về phía trước và để

có thể tồn tại trong xã hội bằng sức lực của mình.

Để có thể tiến về phía trước, bản thân phải tự suy

nghĩ xem làm thế nào. Ngay cả khi mọi chuyện không

được suôn sẻ bé sẽ nỗ lực vừa làm vừa rút kinh

nghiệm. Đôi khi cũng cần đến sự giúp đỡ của người

khác. Nhờ những quá trình lặp đi lặp lại như vậy,

bé sẽ nhận thức được bản thân, trở thành người lớn

có khả năng cống hiến cho xã hội.

Khả năng tồn tại trong xã hội, nói một cách cụ thể

là “tính tự lập - khả năng kiềm chế - tính quan

tâm - tính tự tin”. Khả năng này sẽ được nuôi dưỡng

trong khoảng giai đoạn bé được 3 đến 6 tuổi.

Cảm xúc muốn tự mình làm thử là tính tự lập. Tự

mình làm thử rồi tự biết không thể làm được, hay tự

21

cảm nhận lấy việc phải giữ lời hứa,... sẽ làm cho

Nuôi dạy bé trai từ 0 - 6 tuổi

bé ghi nhớ việc phải kiềm chế. Thỉnh thoảng, nhờ

trải nghiệm cảm giác khó khăn vì tự bản thân không

vượt qua được, hay biết được sự đau đớn bé sẽ học

được tính quan tâm, biết lo nghĩ cho người khác.

Sau đó, tất cả những kinh nghiệm đó sẽ được tích

lũy, trở thành tính tự tin. Tổ hợp “tính tự lập -

khả năng kiềm chế - tính quan tâm - tính tự tin” sẽ

trở thành năng lượng để bé có thể sinh tồn trong

xã hội.

Trong khi trải qua những quá trình như thế này,

những bé biết được niềm vui của việc trưởng thành

sẽ biến chính việc trưởng thành và tự lập này thành

năng lượng sống, để dù có bị đặt trong hoàn cảnh

22

nào cũng sẽ vẫn cố gắng. Đây là “chu kì trưởng

thành”, bé tiếp tục học hỏi, tiếp tục trưởng thành.

Hãy dạy bé thái độ sống này.

22 23

CỨ MỖI 1 TUỔI LẠI TIẾN THÊM MỘT BƯỚC TRONG 7 BƯỚC

NUÔI DẠY TRẺ

6

NUÔI DƯỠNG SỰ TỰ TIN

5

NUÔI DƯỠNG TÍNH QUAN TÂM

4

NUÔI DƯỠNG KHẢ NĂNG KIỀM CHẾ

3

NUÔI DƯỠNG TÍNH TỰ LẬP

2

23

NUÔI DƯỠNG KHẢ NĂNG TẬP TRUNG

1

NUÔI DƯỠNG HỨNG THÚ

0 NUÔI DƯỠNG TÍNH HIẾU KÌ

Nuôi dạy bé trai từ 0 - 6 tuổi

Trong 7 bước nuôi dạy bé trai được tạo thành bởi 3

yếu tố của “khả năng học hỏi” và 4 yếu tố của “khả

năng tồn tại trong xã hội”. Mong sao cứ thêm 1

tuổi bé sẽ lĩnh hội thêm một kỹ năng. Không cần

phải vội vàng mà tương ứng với từng độ tuổi, nếu bố

mẹ có cách nuôi dạy làm sao cho phù hợp với khả

năng học hỏi của bé thì vẫn có thể phát triển năng

lực của bé được đều đặn.

Bước 0 (0 tuổi): Trải nghiệm cảm giác “vui vẻ”

Nuôi dưỡng “tính hiếu kỳ”

24

Bước 1 (1 tuổi): Trải nghiệm cảm giác “thành công”

Nuôi dưỡng “hứng thú”

Bước 2 (2 tuổi): Trải nghiệm cảm giác “Hiểu rồi”

Nuôi dưỡng “khả năng tập trung”

Bước 3 (3 tuổi): Trải nghiệm “Muốn làm thử”

Nuôi dưỡng “tính tự lập”

Bước 4 (4 tuổi): Trải nghiệm cảm giác “Cố gắng”

Nuôi dưỡng “tính kiềm chế”

Bước 5 (5 tuổi): Trải nghiệm việc nói với nhau lời

“Cảm ơn” Nuôi dưỡng “tính quan tâm”

Bước 6 (6 tuổi): Trải nghiệm cảm giác “Đã làm đến

cùng” Nuôi dưỡng “Tính tự tin”

25

Hướng dẫn đọc sách: - Về trang chủ: - Đọc tiếp: Phím hoặc nút Trang tiếp- Mở lại: Phím hoặc nút Trang trước- Đầu chương: Đầu chương- Cuối chương: Cuối chương- Thoát: Thoát