Đầu chương Trang trước Trang tiếp Cuối chương Thoát
Thời gian đọc: 0
Nghệ Thuật Của Sự Tĩnh Lặng

NGHỆ THUẬT CỦA SỰ TĨNH LẶNG

Nhà xuất bản Lao động

175 Giảng Võ - Đống Đa - Hà Nội

Tel: (04) 3851 5380

Fax: (04) 851 5381

Website: www.nxblaodong.com.vn

Công ty Cổ phần Sách Thái Hà

119 C5 Tô Hiệu - Cầu Giấy - Hà Nội

Tel: (04) 3793 0480

Fax: (04) 6287 3238

Website: www.thaihabooks.com

Chịu trách nhiệm xuất bản: Giám đốc - Tổng biên

tập Võ Thị Kim Thanh

Biên tập: Lê Thị Hằng

Trình bày: Thu Hiền

1

Sửa bản in: Kiều Anh Tú

Thiết kế bìa: Thái Hiền

The Art of Stillness: Adventures in Going Nowhere

Copyright © 2014 by Pico Iyer All rights reserved.

Bản quyền tiếng Việt © 2017, Công ty Cổ phần Sách

Thái Hà

Published by arrangement with the original

publisher, TED Books/Simon & Schuster, Inc.

Cuốn sách được xuất bản theo hợp đồng bản quyền

giữa TED Books/ Simon & Schuster, Inc và Công ty Cổ

phần Sách Thái Hà.

Không phần nào trong cuốn sách này được sao chép

hoặc chuyển sang bất cứ dạng thức hoặc phương tiện

nào, dù là điện tử, in ấn, ghi âm hay bất cứ hệ

thống phục hồi và lưu trữ thông tin nào nếu không

2

có sự cho phép bằng văn bản của Công ty Cổ phần

Sách Thái Hà.

Biên mục trên xuất bản phẩm của Thư viện Quốc gia

Việt Nam Iyer, Pico

Nghệ thuật của sự tĩnh lặng / Pico Iyer ; Dịch:

Tuấn Mẫn, Tú Oanh. -

H. : Lao động ; Công ty Sách Thái Hà, 2017. - Số

trang 116tr. ; 19cm

Tên sách tiếng Anh: The art of stillness

ISBN: 978-604-59-8058-3

Truyền thông số 302.231 - dc23 LDM0078p-CIP

In 3.000 cuốn, khổ 13x19 cm. In tại Công ty Cổ

phần In Bắc Sơn, địa chỉ: Số

262 đường Phúc Diễn, phường Xuân Phương, quận Nam

Từ Liêm, TP. Hà

3

Nội. Số đăng ký KHXB: 1348-2017/CXBIPH/02-87/LĐ.

Quyết định xuất bản

số: 370/QĐ-NXBLĐ cấp ngày 10/5/2017. In xong và

nộp lưu chiểu năm 2017.

Dành tặng cho Sonny Mehta, người đã dạy

cho tôi, và rất nhiều người khác, về nghệ

thuật và sự tĩnh lặng, cũng như mối liên hệ

giữa chúng.

MỤC LỤC

Lời giới thiệu: Không nơi đến 17

CHƯƠNG 1: Cuộc hành trình Không nơi đến 29

CHƯƠNG 2: Khái quát về sự tĩnh lặng 43

CHƯƠNG 3: Một mình trong bóng tối 55

CHƯƠNG 4: Tĩnh lặng – Nơi chốn cần nhất 69

CHƯƠNG 5: Thánh nhật giữa nhân gian 85

4

CHƯƠNG 6: Trở về nhà 95

Lời cảm tạ 107

Về ảnh 109

Tuyên bố của nghệ sĩ nhiếp ảnh 109

Các thông tin liên quan 113

Nếu tôi đi tìm niềm mong ước của lòng tôi

một lần nữa thì tôi sẽ không tìm đâu khác

ngoài cái sân sau của tôi. Bởi vì nếu niềm

mong ước ấy không có ở đó thì tôi sẽ không

bao giờ thực sự mất nó.

‒ Dorothy, Phù thủy xứ Oz

NGHỆ THUẬT

CỦA SỰ TĨNH LẶNG

LỜI GIỚI THIỆU:

KHÔNG NƠI ĐẾN

5

Mặt trời đang rải những ánh sáng lấp lánh như kim

cương trên khắp mặt đại dương khi tôi lái xe hướng

về

phía những sa mạc phía Đông. Leonard Cohen, thần

tượng từ nhỏ của tôi, đang hát trên máy thu thanh

trong khi tôi rẽ vào khu vực đường cao tốc chằng

chịtbao phủ trung tâm Los Angeles. Mặt trời mùa

đông đỏ

ối biến mất sau bức tường màu xám từ hơn một giờ

trước, cuối cùng thì tôi cũng đã trở lại nơi sáng

sủa.Thoát khỏi cao tốc, tôi đi theo một mê cung

nhữngcon đường nhánh để đi vào một con đường nhỏ

hơn,nhưng hoàn toàn vắng lặng, uốn lượn đi lên dãy

núi

cao và tối đen San Gabriel. Rất nhanh sau đó, mọi

6

sựnáo loạn bên dưới hoàn toàn biến mất. Los

Angeles chỉ

còn là một cái bóng của những đỉnh nhọn ở đằng xa.

Khi đã lên cao – các tấm biển cấm ném những quả

bóng tuyết giờ đây xuất hiện dọc đường đi – tôi

dừngxe tại một khu nhà gỗ thô sơ rải rác quanh

sườn đồi.

[ 17 ]

NGHỆ THUẬT CỦA SỰ TĨNH LẶNG LỜI GIỚI THIỆU

Một người đàn ông nhỏ bé chừng 60 tuổi, lưng còng,

đầu trọc, đứng đợi tôi ở trong một khu đỗ xe thô

sơ. Ngay khi tôi bước ra khỏi xe, ông chạy tới cúi

thật thấp người chào tôi – dù trước đó chúng tôi

chưa từng gặp nhau – và cứ nằn nỉ mang giúp hành lý

cho tôi tới căn nhà gỗ nơi tôi sẽ ở lại vài ngày

7

tới. Bộ quần áo nhà sư màu đen bay phấp phới quanh

người ông.

Khi đã vào phía trong phòng, vị sư bắt đầu cắt vài

lát bánh mì mới nướng, mời tôi ăn vì “chuyến đi

dài. mệt mỏi” của tôi. Ông đun một bình trà. Ông

nói với tôi rằng ông có chuẩn bị một người vợ cho

tôi nếu tôi muốn (tôi không muốn; tôi đã có rồi).

Tôi tới đây là để viết về cuộc sống gần như im

lặng, ẩn danh trên núi của vị chủ nhà này, nhưng

trong giây phút này tôi đánh mất toàn bộ cảm giác

về việc mình đang ở đâu. Tôi gần như không thể tin

rằng người đàn ông trông như một tu sĩ Do Thái giáo

đeo cặp kính gọng mảnh và đội chiếc mũ len thực ra

là một ca sĩ và một nhà thơ, người đã nổi danh

trong suốt 30 năm qua như là một nhà du hành, một

8

người đàn ông thời thượng, luôn khiến thế giới phải

hồi hộp dõi theo.

Leonard Cohen đã tới với phần còn lại của Cựu Thế

Giới này để tạo nên một cuộc đời – một nghệ thuật

bằng sự tĩnh lặng tràn đầy. Và ông đã tự đơn giản

hóa bản thân mình hết sức mạnh mẽ, giống như ông có

thể đã từng làm với những lời ca của một trong

những bài hát của ông, bài mà ông đã mất mười năm

để tô điểm cho hoàn hảo. Tuần lễ tôi ở đó, ông hầu

như dành cả bảy ngày đêm ở thiền đường trống vắng,

ngồi yên lặng. Tên pháp danh của ông ở chùa là

Jikan, có nghĩa là sự tĩnh lặng giữa hai ý niệm.

Thời gian còn lại ông chủ yếu làm mấy việc vặt

quanh tu viện, rửa bát đũa trong bếp, và dành nhiều

thời gian ở bên cạnh thiền sư người Nhật Bản, thầy

9

dạy của ông – trụ trì Trung tâm Thiền Baldy, thiền

sư Joshu Sasaki, người đã 88 tuổi. Cohen đã ngồi

thiền với người bạn già của mình được hơn 40 năm.

Một buổi tối – bốn giờ sáng, ngày cuối tháng Mười

hai – Cohen tạm nghỉ sau khi thiền, đi tới căn nhà

gỗ của tôi và chia sẻ về những gì ông đang làm ở

đây.Ngồi yên lặng, ông nói với một sự hào hứng

khác thường, là “một sự thư giãn sâu lắng và thực

sự” mà ông tìm thấy khi đã ở tuổi 61. “Sự sâu lắng

thực sự, an lạc và cảm giác thư giãn tuyệt vời. Một

sự hào hứng đang thực sự hiển hiện với sinh hoạt

này”.

[ 18 ] [ 19 ]

NGHỆ THUẬT CỦA SỰ TĨNH LẶNG LỜI GIỚI THIỆU

Ông ấy đùa à? Cohen nổi tiếng với mấy trò quái gở

10

và châm biếm.

Không, ông ấy không đùa, tôi nhận thấy khi ông nói

tiếp. “Còn gì khác tôi có thể sẽ đang làm nhỉ?”

Ông tự hỏi. “Phải chăng tôi sẽ đang bắt đầu một

cuộc hôn nhân mới với một phụ nữ trẻ trung và gây

dựng một gia đình mới? Hay tôi sẽ đang tìm kiếm một

loại ma túy mới, một loại rượu đắt tiền hơn? Tôi

không biết. Với tôi, điều này dường như là một đáp

ứng xa hoa lộng lẫy cho tình trạng trống rỗng của

sự hiện hữu của chính tôi.”

Vẫn là kiểu cách nói năng kiêu kỳ và tàn nhẫn;

việc sống hòa hợp với sự yên lặng rõ ràng đã không

thể xua tan năng khiếu của ông trong việc đưa ra

những tuyên bố vàng ngọc. Nhưng những lời nói sẽ có

trọng lượng khi xuất phát từ một người hình như đã

11

trải nghiệm mọi lạc thú mà cuộc đời phải dâng

tặng.

Sống ở một nơi xa xôi để ngồi yên lặng chẳng liên

quan gì tới sự tín thành hay sự thanh tịnh, ông

trấn an tôi; nó chỉ đơn giản là một cách thực tập

giúp ông vượt qua tình trạng bối rối và hoảng sợ

vốn đã từng là bạn thân thiết của ông trong một

thời gian dài. Ngồi yên lặng với một người bạn Nhật

Bản già của mình,

nhấp vài ngụm Courvoisier, và lắng nghe tiếng dế

trong đêm tĩnh mịch, là niềm thâm thiết nhất mà ông

tới để kiếm tìm hạnh phúc lâu dài, một kiểu không

hề thay đổi dù cuộc đời có thường xuyên tung ra

những thử thách rối ren.

“Chẳng gì có thể chạm tới nó,” Cohen nói về việc

12

ngồi yên lặng, khi ánh sáng chiếu vào bên trong căn

nhà gỗ. Sau đó, có lẽ ông chợt nhớ về bản thân

mình, và nở một nụ cười nhăn nheo đầy ý nhị. Ông

nói thêm “Trừ khi bạn đang tán tỉnh một cô gái, nếu

bạn còn trẻ, sự thôi thúc sinh lý sẽ lên tiếng

mạnh mẽ.”

Không đi đâu cả, như Cohen mô tả, là một cuộc thám

hiểm vĩ đại có ý nghĩa ở mọi nơi.

. . .

Ngồi yên lặng là một cách tỏ lòng yêu đương với

thế giới và mọi thứ trong đó; tôi ít khi nghĩ như

vậy. Không đi đâu cả là một cách để rời bỏ ồn ào và

tìm lại được chút thời gian tươi mới và năng lượng

để chia sẻ với người khác; tôi đã từng nghĩ đến ý

tưởng đó, nhưng nó chưa từng trở về với tôi mạnh mẽ

13

như xảy ra với người đàn ông này – người dường như

có mọi thứ, mà vẫn đi tìm hạnh phúc, tự do bằng

cách từ bỏ hết tất cả.

[ 20 ] [ 21 ]

NGHỆ THUẬT CỦA SỰ TĨNH LẶNG LỜI GIỚI THIỆU

Một đêm muộn, khi người chủ nhà dễ mến cố gắng

hướng dẫn tôi cách ngồi thiền ở tư thế kiết già

– một kiểu ngồi tuy khó nhưng thực sự thư giãn –

tôi đã không tìm được từ nào để nói với ông rằng

tôi chưa từng có ý định ngồi thiền. Là một người

từng đi qua các châu lục một mình khi mới chín

tuổi, tôi luôn thấy hài lòng với việc di chuyển;

tôi thậm chí còn trở thành một nhà văn du ký sao

cho công việc và sở thích trở thành một.

Tuy thế, khi Cohen nói về nghệ thuật ngồi yên lặng

14

(nói cách khác là làm trong sạch trí óc và làm

tĩnh lặng cảm xúc) – và khi tôi quan sát ý nghĩa

của sự chú tâm, lòng tốt, thậm chí cả niềm hạnh

phúc dường như sinh khởi từ cuộc sống không đi đâu

cả của ông – tôi bắt đầu nghĩ rằng có thể bất cứ ai

trong chúng ta cũng sẽ thảnh thơi biết bao nếu thử

làm như thế. Mỗi người có thể bắt đầu bằng vài

phút mỗi ngày để ngồi yên lặng và không làm gì cả,

để những gì đang chuyển động nổi lên bề mặt. Ai đó

có thể dành ít ngày nghỉ trong mỗi mùa để rút lui

an nghỉ hay tận hưởng một cuộc đi bộ ngoài thiên

nhiên hoang dã mà nhớ lại những gì nằm thâm sâu hơn

lúc này và thâm sâu hơn cái tôi này. Một ai đó

thậm chí có thể, như Cohen đã và đang làm, tìm kiếm

một cuộc đời mà trong đó mỗi màn kịch dựng lên

15

và những phần trình diễn đã qua đi và chúng ta

được nhắc nhở rằng, đôi khi, ở một mức độ sâu hơn

mọi ngôn từ, việc sống và kiếm sống đi theo những

hướng hoàn toàn trái ngược nhau.

Dĩ nhiên ý tưởng này đã xuất hiện từ rất lâu, cùng

lúc với sự xuất hiện của con người; như các nhà

thơ Đông Á, các nhà triết học Hy Lạp và La Mã cổ

đại, thường làm cho sự tĩnh lặng trở thành trung

tâm trong đời sống của họ. Thế nhưng sự cần thiết

được ở một chỗ đã khi nào cần kíp như hiện nay hay

không? Sau 30 năm nghiên cứu về thời biểu hàng

ngày, hai nhà xã hội học phát hiện ra rằng người Mỹ

đang làm việc ít thời gian hơn so với thập niên

1960, nhưng chúng ta cảm thấy như thể là mình đang

làm việc nhiều hơn. Chúng ta thường xuyên có cảm

16

giác rằng đang chạy hết tốc lực và chẳng bao giờ có

khả năng bắt kịp.

Mặc dù máy móc có vẻ như đang dần trở thành một

phần trong hệ thống thần kinh của chúng ta và qua

mỗi mùa thì máy móc lại được hiện đại hóa, nhưng

chúng ta vẫn đánh mất những ngày Chủ Nhật, những kỳ

nghỉ cuối tuần, những buổi tối – những khoảng thời

gian thiêng liêng, như đáng ra phải có; những ông

chủ, những người gửi thư rác, cha mẹ chúng ta có

thể

[ 22 ] [ 23 ]

NGHỆ THUẬT CỦA SỰ TĨNH LẶNG LỜI GIỚI THIỆU

tìm thấy chúng ta ở mọi nơi, bất kể ngày hay đêm.

Càng lúc càng có nhiều người trong số chúng ta cảm

thấy giống như những ông bác sĩ ở phòng cấp cứu,

17

lăm lăm chiếc điện thoại trong tay, bản thân luôn

cần được chữa lành nhưng lại không thể tìm ra toa

thuốc để chữa trị những thứ bừa bãi trên bàn mình.

. . .

Khi bắt đầu xuống núi, tôi chợt nhớ lại rằng chỉ

vài năm trước đây, việc tiếp cận thông tin và các

hoạt động dường như là một điều xa xỉ nhất của

chúng ta; giờ đây được tự do tránh xa khỏi thông

tin, cơ hội được ngồi yên lặng lại mang đến cho

chúng ta cảm giác đó là phần thưởng quý giá. Yên

lặng không phải chỉ là một sự nuông chiều cho những

ai đủ đầy vật chất – đó là một nhu cầu thiết yếu

cho những ai mong muốn giảm bớt những nguồn lực vô

hình. Không đi đâu cả, như Cohen chỉ bày cho tôi,

không phải là một sự khắt khe khổ hạnh mà là tiến

18

gần tới cảm nhận của chính mình.

Tôi không phải là thành viên của bất kỳ giáo hội

nào và cũng không theo bất kỳ một tín ngưỡng nào;

tôi chưa từng là thành viên của một nhóm thiền định

hay yoga nào cả (hay bất kỳ một nhóm nào hết).

Cuốn sách này đơn thuần chỉ nói về một con người cố

gắng

chăm lo cho những người thân yêu của anh ấy, làm

công việc của anh ấy, và cố gắng theo đuổi một vài

đích trong một thế giới ngày càng điên đảo. Nó rất

ngắn, vì thế bạn có thể đọc nó chỉ bằng một lần

ngồi xuống và nhanh chóng quay lại với cuộc sống vô

cùng, vô cùng bận rộn của bạn. Tôi không tuyên bố

sẽ đưa ra những câu trả lời, chỉ những câu hỏi mà

bạn có thể làm sâu hơn, hay mở rộng ra xa hơn.

19

Nhưng tôi được nhắc nhở ở trên núi rằng nói về sự

tĩnh lặng thực sự là một cách nói về sự sáng sủa,

rõ ràng, trong sáng cũng như sự đúng mực và những

niềm vui kéo dài. Hãy đọc cuốn sách này, về những

niềm vui bất ngờ, sâu sắc và như một lời mời gọi

tới với cuộc hành trình tới không đâu cả.

20

Hướng dẫn đọc sách: - Về trang chủ: - Đọc tiếp: Phím hoặc nút Trang tiếp- Mở lại: Phím hoặc nút Trang trước- Đầu chương: Đầu chương- Cuối chương: Cuối chương- Thoát: Thoát